Watch your p’s and q’s

Tijdens een citytrip naar Dublin in het voorjaar van 2015 nam ik een bezoek aan het National Print Museum aldaar. Een fantastisch museum met een indrukwekkende collectie drukpersen en verwante grafische machines. Van houten blokletters tot “vol-automatische” Linotype met daarnaast de Hell Box – waar het oude linotype-zetsel weer in werd omgesmolten.

Ik had het geluk dat er tijdens dit bezoek juist een paar enthousiaste mannen, ik schat eind tachtig, aan de slag gingen. Deze aandoenlijke oude mannen hadden allemaal echt met deze machines gewerkt, lang geleden toen de wereld nog niet zo digitaal was. Ze vertelden mooie verhalen over hun herinneringen en die hielden niet op toen ze merkten dat ik oprecht geïnteresseerd was.

Spannende verhalen ook over het drukken van “the proclamation” waarin de Ierse staat werd uitgeroepen. Dat ging destijds met gesmokkelde letters van een bevriende Engelse drukker, en moest ook nog eens in twee delen, want na de eerste smokkeltocht bleken er toch nog niet genoeg letters in de bak te zitten. Ze vertelden het alsof ze er zelf bij waren geweest.

De anekdotes hielden maar niet op. Een gangbare term in “the old days” was “watch your p’s and q’s”. Aangezien het loodzetsel voorheen handmatig in spiegelbeeld opgezet diende te worden, werd in een onoplettend moment de letter “p” nog al eens voor een “q” aangezien. Of net andersom.

Toen ik aangaf dat als ik als jonge grafisch ontwerper toch vooral met computers werk en dat een per ongeluk fout getypte “p” snel verholpen was, werd dat met hoongelach ontvangen. Deze mannen moesten er niets van horen. Echt drukwerk komt van een oude Heidelberg of Wharfedale cilinderpers. Drukken is een ambacht. En dat is echt.